lk defa bütçe yapacak firmalarda firma faaliyet tipinin seçimi hazırlanacak faaliyet bütçeleri ve bütçeler arası uyumlaştırma faaliyetlerinin planlaması için önemlidir. Üretim yapan şirketlerde aşağıdaki diyagramdaki tüm faaliyet bütçeleri uygulanırken, ticari ve hizmet sunan şirketlerde üretim bütçesi yapılmaz.

Bütçe Akışı

 

Üretim Yapan Şirketlerde Bütçe

Üretim yapan şirketlerde bütçeler hizmet şirketlerine nispeten daha kalıplaşmış yöntemlerle yapılmaktadır. Tüm şirket tiplerinde bütçeler satış hedeflerini doğrultusunda satış tahminlerinin yapılması ile başlar. Hedeflenen satışlar doğrultusunda üretim bütçeleri, diğer gider bütçeleri, kdv ve nakit bütçeleri hazırlanır ve bütçelenen mali tabloların hazırlanması ile Genel bütçe taslağı hazırlanmış olur. Üretim şirketlerinde bütçeler yukarıdaki diyagramdaki tüm adımları içerir.

 

Ticaret Şirketlerinde Bütçe

Ticaret şirketleri yani faaliyeti daha çok satış olan şirketlerde işletme bütçeleri daha çok satış bütçesinin üzerinde yoğunlaşmıştır. Burada bütçeler üretim şirketlerine göre üretim, kapasite gibi planlama konuları olmamasından dolayı nispeten daha az detaydadır. Ticaret şirketlerinde bütçelerde üretim bütçesi yoktur ve eğer stok tutulmuyorsa satın alma planlaması yapılmayacaktır.

 

Hizmet Şirketlerinde Bütçe

Hizmet şirketlerinde bütçeler genel hatları ile ticaret şirketlerine benzemesine rağmen, bütçe detayları sektörden sektöre ve bazen aynı sektör içindeki farklı firmalarda bile oldukça farklılık gösterebilmekte, ihtiyaçlar oldukça farklı olabilmektedir. Bu farklılıklar genelde hizmet gelirlerinin tahmin edildiği satış bütçesinde olmaktadır. Otel bütçelerinde gelirler mevsimsel doluluk oranlarına bağlı olarak hesaplanırken ile Sigorta şirketlerinde gelirler poliçe satışları üzerinden hesaplanmaktadır. 

Bütçe takvimi, bütçenin hazırlanması için tamamlanması gereken aktiviteleri içeren bir programdır. Bütçe takvimleri katılımcı sayısının çok olduğu karmaşık bütçelerin hazırlanması için gereklidir. Bütçe takvimi bütçe dönemi öncesi bütçe faaliyetlerine katılacak herkes ile paylaşılır ve bu takvime uymaları istenir.

 

Bütçe rakamlarla ifade edilmiş ayrıntılı ve kısa süreli plandır. Kısa dönemli işletme bütçeleri genellikle 12 aylık bir dönemde hazırlanmalarına rağmen başlangıç-bitiş tarihleri ve bütçe süresinin uzunluğu işletmenin ihtyaçlarına göre farklılık gösterebilir.